BÀI 3 — DRHOUSES: BIẾN MÁI NHÀ THÀNH “KHU VƯỜN KINH TẾ”

Từ khoảng không gian bỏ trống đến hệ sinh thái xanh, tuần hoàn và tạo giá trị

Tác giả: HENRYLE – LÊ ĐÌNH HẢI

Trong quá trình đô thị hóa, một nghịch lý đang tồn tại ngay trên những ngôi nhà Việt: đất ngày càng có giá trị nhưng nhiều không gian trong chính căn nhà lại chưa được khai thác hiệu quả.

Sân thượng có thể bỏ trống. Ban công chỉ được dùng để phơi đồ. Một căn phòng có thể quanh năm ít sử dụng. Khoảng sân đôi khi chỉ được dùng để chứa đồ.

Với Henryle – Lê Đình Hải, đây không chỉ là câu chuyện về diện tích chưa sử dụng. Đó là câu chuyện về những nguồn lực đang chờ được thiết kế lại.

Từ góc nhìn đó, DRHOUSES theo đuổi một ý tưởng: biến những không gian phù hợp trong ngôi nhà thành khu vườn xanh, không gian sản xuất nhỏ, nơi làm việc, nơi sáng tạo hoặc điểm tạo giá trị kinh tế, đồng thời kết nối với các nguyên tắc của nông nghiệp tuần hoàn và kinh tế tuần hoàn.

Không phải biến mọi ngôi nhà thành trang trại.

Không phải biến mọi mái nhà thành cửa hàng.

Mà là tìm ra công năng phù hợp nhất cho từng không gian và từng gia đình.

 

MÁI NHÀ – MỘT “MẶT ĐẤT THỨ HAI”

Ở những đô thị có mật độ xây dựng cao, mặt đất ngày càng hạn chế.

Nhưng phía trên mặt đất lại tồn tại một hệ thống không gian theo chiều đứng.

Tầng cao.

Ban công.

Sân thượng.

Mái nhà.

Nếu được thiết kế và kiểm tra đúng về kết cấu, chống thấm, an toàn và các điều kiện liên quan, những không gian này có thể đóng góp thêm cho chất lượng sống.

Một sân thượng có thể trở thành:

Vườn rau.

Vườn cây.

Không gian thư giãn.

Khu vực sinh hoạt gia đình.

Không gian sáng tạo.

Hoặc sự kết hợp của nhiều chức năng.

Tư duy của DRHOUSES là:

Không nhất thiết phải mở rộng căn nhà bằng cách xây thêm. Có thể bắt đầu bằng việc sử dụng thông minh hơn những gì đã có.

 

TỪ “MÁI NHÀ XANH” ĐẾN “KHU VƯỜN KINH TẾ”

Một khu vườn trước hết phải phục vụ chất lượng sống.

Cây xanh tạo cảnh quan.

Không gian xanh tạo trải nghiệm.

Một số loại cây phù hợp có thể cung cấp thực phẩm cho gia đình.

Nhưng khi khu vườn được tổ chức bài bản hơn, nó có thể tạo ra những sản phẩm có khả năng tham gia thị trường.

Ví dụ:

Cây giống.

Cây cảnh.

Rau gia vị.

Một số sản phẩm nông nghiệp quy mô nhỏ.

Sản phẩm chế biến phù hợp.

Bộ trồng cây tại gia.

Nội dung hướng dẫn làm vườn.

Từ đó, khu vườn không chỉ có giá trị sinh thái.

Nó có thể trở thành một phần của mô hình kinh tế tại gia.

Đây là lý do Henryle – Lê Đình Hải gọi đó là:

“Khu vườn kinh tế.”

 

NHƯNG “KINH TẾ” KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ KIẾM TIỀN BẰNG MỌI GIÁ

Một khu vườn gia đình không nhất thiết phải trở thành một cơ sở kinh doanh.

Có gia đình chỉ muốn tự trồng thực phẩm.

Có gia đình muốn tạo không gian xanh.

Có gia đình muốn giáo dục con trẻ.

Có gia đình muốn bán một phần sản phẩm.

Có người muốn biến kỹ năng làm vườn thành nghề nghiệp.

Mỗi lựa chọn đều có giá trị riêng.

Vì vậy, DRHOUSES không nên đặt một công thức duy nhất lên tất cả ngôi nhà.

Thay vào đó là nguyên tắc:

Mỗi nhà – một nhu cầu.

Mỗi không gian – một công năng.

Mỗi gia đình – một mô hình phù hợp.

Đây cũng là cách để tránh biến “ngôi nhà tạo thu nhập” thành một khẩu hiệu thiếu tính thực tế.

 

NÔNG NGHIỆP TUẦN HOÀN TRONG MỘT KHU VƯỜN NHỎ

Nông nghiệp tuần hoàn có thể được hiểu đơn giản là tìm cách tạo ra những vòng lặp trong quá trình sản xuất và sử dụng tài nguyên.

Trong một mô hình gia đình phù hợp, có thể hình dung:

Hạt giống → cây trồng → thu hoạch → sử dụng → phụ phẩm hữu cơ → xử lý phù hợp → quay trở lại hệ thống.

Không phải mọi chất thải đều có thể đưa trở lại vườn.

Không phải mọi phương pháp xử lý đều phù hợp với mọi loại chất thải.

Nhưng tư duy quan trọng là:

Hãy tìm cách giảm dòng tài nguyên đi một chiều từ “mua vào” đến “vứt bỏ”.

Một phần phụ phẩm có thể được phân loại.

Một số loại có thể được xử lý thành compost theo phương pháp phù hợp.

Một số vật liệu có thể được tái sử dụng.

Một số dòng nước có thể được tiết kiệm hoặc tái sử dụng cho mục đích thích hợp khi đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.

Từng vòng tuần hoàn nhỏ tạo nên một hệ thống lớn hơn.

 

KINH TẾ TUẦN HOÀN BẮT ĐẦU TỪ CÁCH CHÚNG TA NHÌN “ĐỒ CŨ”

Một ngôi nhà thường trải qua nhiều lần sửa chữa.

Bàn ghế cũ.

Cửa cũ.

Kệ cũ.

Vật liệu cũ.

Thiết bị cũ.

Không phải thứ gì cũng nên giữ lại.

Nhưng cũng không phải thứ gì cũng cần vứt bỏ ngay.

Trong quá trình cải tạo, DRHOUSES có thể theo đuổi nguyên tắc:

Giữ lại nếu còn tốt.

Sửa chữa nếu có thể.

Tái sử dụng nếu phù hợp.

Tái chế hoặc xử lý đúng cách nếu không thể sử dụng tiếp.

Đây chính là tinh thần kinh tế tuần hoàn.

Và nó có thể bắt đầu ngay trong một dự án cải tạo nhà.

 

MỖI MÉT VUÔNG – NHIỀU LỚP GIÁ TRỊ

Henryle – Lê Đình Hải đề xuất nhìn diện tích nhà ở bằng một thước đo khác:

Giá trị tạo ra trên mỗi mét vuông.

Một mét vuông sân thượng có thể đồng thời tạo:

Không gian xanh + thực phẩm + cảnh quan + trải nghiệm.

Một căn phòng có thể tạo:

Không gian sống + không gian làm việc + không gian sáng tạo.

Một khu vực nhỏ có thể tạo:

Kho lưu trữ + đóng gói + giao nhận, nếu phù hợp.

Nhưng tối ưu không đồng nghĩa với việc nhồi mọi chức năng vào một không gian.

Thiết kế tốt là biết khi nào cần sử dụng và khi nào cần để không gian được nghỉ.

Đó là nghệ thuật cân bằng giữa kinh tế và chất lượng sống.

 

NGÔI NHÀ CÓ THỂ CÓ NHIỀU DÒNG THU NHẬP

Trong nền kinh tế số, một căn nhà không nhất thiết phải có mặt tiền lớn mới có thể tham gia hoạt động kinh doanh.

Một người có thể làm việc từ xa.

Một người có thể sản xuất nội dung.

Một người có thể bán sản phẩm trực tuyến.

Một gia đình có thể cung cấp sản phẩm nông nghiệp quy mô nhỏ.

Một người có kỹ năng chuyên môn có thể cung cấp dịch vụ.

Một phòng có thể trở thành studio.

Một khu vườn có thể trở thành không gian trải nghiệm.

Từ đó, ngôi nhà có thể trở thành nền tảng của nhiều dòng giá trị.

Nhưng cần nhấn mạnh:

Có khả năng tạo doanh thu không đồng nghĩa với chắc chắn có lợi nhuận.

Mọi mô hình đều cần được tính toán về vốn, chi phí, thị trường, vận hành và pháp lý.

 

“THU NHẬP HÀNG NGÀY” – MỘT MỤC TIÊU CẦN ĐƯỢC KIỂM CHỨNG

Tham vọng của DRHOUSES là hướng tới những mô hình có khả năng tạo dòng doanh thu thường xuyên, thậm chí hằng ngày trong một số mô hình phù hợp.

Nhưng để làm được điều đó, không thể chỉ dựa vào diện tích.

Cần có:

Sản phẩm.

Khách hàng.

Kênh bán hàng.

Quy trình vận hành.

Hệ thống thanh toán.

Logistics.

Quản lý chi phí.

Chất lượng sản phẩm.

Tuân thủ pháp luật.

Và quan trọng nhất:

Có thị trường thật.

Một khu vườn trồng rất đẹp nhưng không có người mua chưa phải là một mô hình kinh doanh.

Một căn phòng đẹp nhưng không có khách hàng cũng chưa tạo ra doanh thu.

Bởi vậy, DRHOUSES cần đặt giá trị thực tế cao hơn khẩu hiệu.

 

CÔNG NGHỆ CÓ THỂ BIẾN KHU VƯỜN THÀNH MỘT HỆ THỐNG

Khi quy mô tăng lên, công nghệ có thể giúp giảm công việc thủ công.

Cảm biến có thể hỗ trợ theo dõi môi trường.

Hệ thống tự động có thể hỗ trợ tưới.

Phần mềm có thể quản lý lịch chăm sóc.

Dữ liệu có thể theo dõi sản lượng.

Nền tảng số có thể quản lý đơn hàng.

AI có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu.

Khi đó, một khu vườn không còn chỉ được quản lý bằng kinh nghiệm.

Nó có thể trở thành một hệ thống có thể đo lường.

Chủ nhà có thể biết:

Đầu vào bao nhiêu?

Sản lượng bao nhiêu?

Chi phí bao nhiêu?

Doanh thu bao nhiêu?

Hiệu quả thế nào?

Đây là bước chuyển quan trọng từ làm vườn sang quản trị một mô hình kinh tế nhỏ.

 

DRHOUSES: KHẢO SÁT TRƯỚC, THIẾT KẾ SAU

Không phải sân thượng nào cũng phù hợp để trồng cây với tải trọng lớn.

Không phải ban công nào cũng phù hợp để đặt nhiều chậu.

Không phải mái nhà nào cũng có thể cải tạo tùy ý.

Do đó, mọi mô hình cần bắt đầu bằng khảo sát.

Kết cấu

Khả năng chịu tải phải được đánh giá trước khi đưa thêm tải trọng đáng kể.

Chống thấm

Nước tưới và nước mưa phải được kiểm soát.

Thoát nước

Hệ thống thoát nước phải phù hợp.

An toàn

Lan can, lối đi, điện và thiết bị phải được xem xét.

Pháp lý

Các hoạt động cải tạo, kinh doanh và sử dụng công trình phải tuân thủ quy định hiện hành.

Đây là lý do một mô hình chuyên nghiệp không bắt đầu bằng câu:

“Trồng gì?”

Mà bắt đầu bằng:

“Không gian này thực sự có thể làm gì một cách an toàn và hiệu quả?”

 

TỪ MỘT MÁI NHÀ ĐẾN MỘT MẠNG LƯỚI

Đây là phần tham vọng nhất.

Nếu một căn nhà có thể tạo ra giá trị, điều gì xảy ra nếu có 1.000 căn nhà cùng tham gia?

Một nhà trồng cây giống.

Một nhà trồng rau.

Một nhà sản xuất sản phẩm chế biến.

Một nhà cung cấp dịch vụ.

Một nhà làm nội dung.

Một nhà cung cấp công nghệ.

Một nhà làm điểm giao nhận.

Mỗi nhà chuyên một phần.

Khi được kết nối bằng nền tảng số, các hộ gia đình có thể trở thành những điểm nút của một mạng lưới kinh tế phân tán.

Không phải ai cũng cần làm tất cả.

Mỗi người có thể đóng góp phần mà mình làm tốt nhất.

Đây là sức mạnh của mạng lưới.

 

TỪ “KHU VƯỜN NHÀ” ĐẾN “KHU VƯỜN CỘNG ĐỒNG”

Một bước phát triển tiếp theo có thể là kết nối các khu vườn.

Gia đình chia sẻ cây giống.

Chia sẻ kinh nghiệm.

Chia sẻ dịch vụ.

Chia sẻ nguồn hàng.

Chia sẻ khách hàng.

Chia sẻ kiến thức.

Từ đó, những khu vườn riêng lẻ trở thành một hệ sinh thái cộng đồng.

Nếu được tổ chức tốt, mô hình này có thể góp phần hình thành một cách tiếp cận mới đối với nông nghiệp đô thị và kinh tế địa phương.

 

HENRYLE – LÊ ĐÌNH HẢI: “NGÔI NHÀ PHẢI CÓ KHẢ NĂNG THÍCH NGHI”

Theo Henryle – Lê Đình Hải, một ngôi nhà tốt không nên chỉ được thiết kế cho hiện tại.

Nó cần có khả năng thích nghi.

Gia đình hôm nay có thể cần phòng ngủ.

Ngày mai có thể cần phòng làm việc.

Sau này có thể cần studio.

Một sân thượng hôm nay là nơi trồng cây.

Ngày mai có thể trở thành không gian sinh hoạt.

Một căn phòng hôm nay là kho.

Ngày mai có thể trở thành văn phòng.

Đó chính là kiến trúc linh hoạt.

Và kiến trúc linh hoạt cũng chính là một dạng kinh tế tuần hoàn:

Không phá bỏ tài sản chỉ vì nhu cầu thay đổi; hãy tìm cách làm cho tài sản thích nghi với nhu cầu mới.

 

GIẤC MƠ “MỖI NHÀ MỘT KHU VƯỜN”

Hãy hình dung một đô thị Việt Nam trong tương lai.

Trên hàng nghìn mái nhà có cây xanh.

Trên những ban công có vườn nhỏ.

Những sân thượng trở thành không gian sinh hoạt và sản xuất phù hợp.

Các gia đình sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn.

Một phần thực phẩm được tạo ra gần nơi tiêu dùng.

Các sản phẩm địa phương được kết nối với khách hàng qua nền tảng số.

Những ngôi nhà có thể hỗ trợ nhau.

Đó không còn là một khu vườn.

Đó là một mạng lưới vườn đô thị.

Và mỗi ngôi nhà là một điểm nhỏ trong mạng lưới ấy.

 

TẦM NHÌN CỦA DRHOUSES

DRHOUSES có thể bắt đầu từ công việc quen thuộc:

Khảo sát nhà.

Tư vấn.

Thiết kế.

Cải tạo.

Thi công.

Nhưng tầm nhìn có thể rộng hơn:

Thiết kế hệ sinh thái nhà ở.

Một hệ sinh thái kết hợp:

Không gian sống xanh.

Nông nghiệp tuần hoàn.

Kinh tế tuần hoàn.

Công nghệ.

Kinh tế tại gia.

Cộng đồng.

Và tất cả đều phải xoay quanh một yếu tố:

CON NGƯỜI.

 

KẾT LUẬN

Mái nhà không chỉ là phần trên cùng của một căn nhà.

Trong một cách nhìn mới, nó có thể là một khu vườn, một không gian sống, một nơi sáng tạo và một phần của hệ sinh thái kinh tế tại gia.

Nhưng để biến ý tưởng thành hiện thực, cần đi từ những bước rất cụ thể:

Khảo sát đúng.

Thiết kế đúng.

Tính toán đúng.

Thi công an toàn.

Vận hành hiệu quả.

Đo lường bằng dữ liệu.

Và luôn tuân thủ pháp luật.

Đó là con đường mà Henryle – Lê Đình Hải muốn đặt vào câu chuyện DRHOUSES.

Không phải biến mọi mái nhà thành một mô hình giống nhau.

Mà là khơi dậy giá trị riêng của từng ngôi nhà.

Một mái nhà có thể bắt đầu bằng một khu vườn.

Một khu vườn có thể tạo ra thực phẩm.

Thực phẩm có thể tạo ra sản phẩm.

Sản phẩm có thể kết nối với thị trường.

Thị trường có thể tạo ra doanh thu.

Và nhiều ngôi nhà kết nối với nhau có thể tạo nên một mạng lưới lớn hơn.

DRHOUSES

TỪ MÁI NHÀ ĐẾN KHU VƯỜN KINH TẾ.

TỪ KHU VƯỜN ĐẾN HỆ SINH THÁI.

TỪ MỘT NGÔI NHÀ XANH ĐẾN MỘT MẠNG LƯỚI NHỮNG NGÔI NHÀ XANH.

Tác giả: HENRYLE – LÊ ĐÌNH HẢI

“Mỗi ngôi nhà đều có những giá trị chưa được đánh thức. Công việc của chúng ta là thiết kế để những giá trị ấy được sống cùng con người, thay vì để chúng nằm yên trong những mét vuông bị bỏ quên.”

DRHOUSES – Kiến tạo không gian sống xanh, hướng tới những ngôi nhà có khả năng tạo thêm giá trị cho gia đình và cộng đồng.