HNI 01-9

CHƯƠNG 18. AN TOÀN THỰC PHẨM TỪ CHỢ VỀ ĐẾN BÀN ĂN

Một bữa cơm ngon không chỉ cần đủ chất mà trước hết phải an toàn. Chúng ta có thể chọn những thực phẩm tươi, có nguồn gốc rõ ràng, nhưng nếu vận chuyển, sơ chế, bảo quản hoặc nấu nướng không đúng cách thì nguy cơ mất an toàn thực phẩm vẫn có thể xảy ra.

Vì vậy, chăm sóc sức khỏe trong căn bếp không bắt đầu khi đặt nồi lên bếp. Nó bắt đầu ngay từ lúc chúng ta lựa chọn thực phẩm ngoài chợ.

Sau khi mua hàng, việc đầu tiên cần quan tâm là vận chuyển.

Nếu mua nhiều loại thực phẩm cùng lúc, nên sắp xếp hợp lý. Thực phẩm sống như thịt, cá, gia cầm cần được đóng gói hoặc đặt trong túi, hộp phù hợp để tránh nước hoặc dịch từ thực phẩm sống tiếp xúc với rau quả, thực phẩm ăn ngay và những món đã chế biến.

Đặc biệt trong thời tiết nóng, không nên để thực phẩm dễ hỏng trong xe hoặc ngoài môi trường quá lâu. Nếu có thể, hãy đưa những thực phẩm cần bảo quản lạnh về nhà càng sớm càng tốt.

Đi chợ xong, đừng có thói quen để túi thực phẩm trên bàn rồi làm những công việc khác hàng giờ.

Hãy sắp xếp thực phẩm ngay khi có thể.

Những món cần bảo quản lạnh được đưa vào tủ lạnh hoặc ngăn đông phù hợp. Thực phẩm khô được đặt ở nơi sạch sẽ, khô ráo. Rau củ quả được phân loại và bảo quản tùy từng loại.

Một căn bếp gọn gàng không chỉ đẹp mắt mà còn giúp chúng ta kiểm soát thực phẩm dễ dàng hơn.

Bước tiếp theo là rửa tay.

Đây là việc rất đơn giản nhưng nhiều người lại bỏ qua.

Trước khi chuẩn bị thức ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi xử lý thịt cá sống, sau khi đổ rác hoặc khi tay bị bẩn, cần rửa tay sạch bằng nước và xà phòng.

 

Không nên nghĩ rằng chỉ cần tráng tay qua nước là đủ.

 

Bàn tay tiếp xúc với rất nhiều đồ vật trong cuộc sống. Nếu tay bẩn rồi tiếp xúc với thức ăn, vi sinh vật có thể theo đó đi vào bữa ăn của gia đình.

 

Một thói quen nhỏ như rửa tay đúng cách có thể trở thành một trong những hàng rào bảo vệ quan trọng trong căn bếp.

 

Sau đó là việc làm sạch thực phẩm.

 

Rau củ quả trước khi ăn hoặc chế biến cần được làm sạch theo cách phù hợp.

 

Những phần dập nát, hư hỏng rõ ràng nên được loại bỏ.

 

Không nên sử dụng xà phòng, nước rửa chén hoặc chất tẩy rửa gia dụng để rửa thực phẩm nếu sản phẩm đó không được thiết kế cho mục đích này.

Điều quan trọng là sử dụng nước sạch và thực hiện quy trình làm sạch phù hợp với từng loại thực phẩm.

 

Với rau ăn sống, cần đặc biệt chú ý đến vệ sinh.

 

Nhưng cũng cần hiểu rằng việc rửa thực phẩm không thể biến một thực phẩm đã hư hỏng thành thực phẩm an toàn.

 

Nếu thực phẩm có dấu hiệu thối, mốc hoặc hư hỏng bất thường, lựa chọn an toàn hơn là không sử dụng.

 

Một vấn đề rất quan trọng trong an toàn thực phẩm là nhiễm chéo.

 

Nhiễm chéo xảy ra khi vi sinh vật hoặc chất gây ô nhiễm từ một thực phẩm, dụng cụ hoặc bề mặt này truyền sang thực phẩm khác.

 

Ví dụ, chúng ta dùng một chiếc thớt để thái thịt sống, sau đó không rửa sạch mà dùng ngay để thái rau ăn sống.

 

Hoặc đặt thịt cá sống lên một chiếc đĩa, sau đó lấy chính chiếc đĩa đó để đựng thức ăn đã nấu chín.

 

Những hành động tưởng nhỏ nhưng có thể tạo ra nguy cơ.

 

Vì vậy, thực phẩm sống và thực phẩm chín cần được giữ tách biệt.

 

Dao, thớt, đĩa và các dụng cụ tiếp xúc với thực phẩm sống cần được vệ sinh phù hợp trước khi dùng cho thực phẩm đã nấu chín hoặc ăn ngay.

 

Trong gia đình, nếu có điều kiện, có thể sử dụng thớt riêng cho thực phẩm sống và thực phẩm ăn liền. Nếu chỉ có một chiếc thớt, cần vệ sinh kỹ giữa các lần sử dụng.

 

Mặt bàn bếp cũng cần được làm sạch thường xuyên.

 

Không nên để rác, thức ăn thừa hoặc nước từ thực phẩm sống tồn tại lâu trên khu vực chuẩn bị thức ăn.

 

Bếp sạch không chỉ là bếp nhìn sạch. Đó là bếp được tổ chức để hạn chế nguy cơ nhiễm bẩn.

 

Tiếp theo là bảo quản thực phẩm.

 

Không phải thực phẩm nào cũng bảo quản giống nhau.

 

Thịt, cá, gia cầm và nhiều loại thực phẩm dễ hỏng cần được bảo quản lạnh phù hợp.

 

Thực phẩm đã nấu chín nếu chưa ăn ngay cũng cần được xử lý và bảo quản đúng cách, tránh để ở nhiệt độ phòng quá lâu.

 

Khi cho thức ăn vào tủ lạnh, nên sử dụng hộp hoặc vật chứa phù hợp và đậy kín.

 

Không nên nhồi quá nhiều thực phẩm vào tủ lạnh đến mức không khí lạnh không thể lưu thông.

 

Một thói quen tốt là thường xuyên kiểm tra tủ lạnh.

 

Món nào cần ăn trước?

 

Thực phẩm nào sắp hết hạn?

 

Món nào đã để quá lâu?

 

Có thực phẩm nào có dấu hiệu bất thường không?

 

Những câu hỏi đơn giản này giúp chúng ta hạn chế lãng phí và giảm nguy cơ sử dụng thực phẩm không còn phù hợp.

Khi rã đông, cũng cần chú ý.

 

Không nên để thịt cá đông lạnh trên bàn bếp trong thời gian dài để rã đông.

 

Có thể sử dụng phương pháp rã đông phù hợp như chuyển xuống ngăn mát tủ lạnh hoặc các phương pháp an toàn khác theo hướng dẫn bảo quản của thực phẩm.

 

Sau khi rã đông, nên chế biến trong thời gian phù hợp.

 

Một điều quan trọng khác là nấu chín thực phẩm.

 

Thịt, cá, trứng và nhiều loại thực phẩm khác cần được chế biến ở mức phù hợp để giảm nguy cơ từ vi sinh vật gây bệnh.

 

Đặc biệt, với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và những người có sức khỏe đặc biệt, việc đảm bảo an toàn thực phẩm càng cần được chú ý.

 

Không nên chỉ nhìn vào màu sắc bên ngoài rồi cho rằng món ăn đã an toàn.

 

Khi nấu một lượng lớn thức ăn, cần chú ý để thực phẩm được làm nóng phù hợp ở bên trong, không chỉ nóng ở bên ngoài.

 

Sau khi nấu xong, hãy dùng dụng cụ sạch để lấy thức ăn.

 

Không sử dụng lại đũa, thìa hoặc dụng cụ đã tiếp xúc với thực phẩm sống để gắp thức ăn chín.

 

Đó lại là một nguyên tắc rất đơn giản để hạn chế nhiễm chéo.

 

Với thức ăn thừa, cần có cách xử lý phù hợp.

 

Không phải món nào cũng có thể để qua đêm rồi ăn lại mà không cần quan tâm đến điều kiện bảo quản.

 

Nếu còn thức ăn sau bữa, hãy xử lý và bảo quản càng sớm càng tốt theo cách phù hợp. Khi sử dụng lại, cần kiểm tra tình trạng thực phẩm và hâm nóng phù hợp đối với những món cần hâm nóng.

 

Nếu thực phẩm có mùi, màu sắc hoặc trạng thái bất thường, đừng cố tiếc.

 

Bỏ một món ăn có thể tiếc tiền, nhưng sức khỏe của cả gia đình đáng giá hơn nhiều.

 

An toàn thực phẩm cũng liên quan đến nước và môi trường sống.

 

Nước sử dụng trong chế biến cần là nguồn nước an toàn.

 

Khăn lau bếp, miếng rửa và các dụng cụ thường xuyên tiếp xúc với thực phẩm cần được vệ sinh và thay mới khi cần thiết.

 

Thùng rác nên có nắp và được đổ thường xuyên.

 

Côn trùng, vật nuôi và các nguồn gây ô nhiễm khác cần được hạn chế tiếp xúc với khu vực chuẩn bị thức ăn.

 

Những điều này nghe có vẻ nhỏ bé nhưng lại tạo nên một hệ thống bảo vệ.

 

Điều quan trọng nhất là đừng biến an toàn thực phẩm thành một danh sách quy tắc khiến chúng ta cảm thấy mệt mỏi.

 

Hãy biến nó thành thói quen.

 

Đi chợ về, bảo quản ngay.

 

Trước khi nấu, rửa tay.

 

Thực phẩm sống để riêng.

 

Dụng cụ sạch.

Rau quả được làm sạch phù hợp.

 

Thực phẩm dễ hỏng được giữ lạnh.

 

Món ăn được nấu chín phù hợp.

 

Thức ăn thừa được bảo quản đúng cách.

 

Những việc ấy nếu làm thường xuyên sẽ trở thành phản xạ tự nhiên.

 

Một gia đình không thể kiểm soát tất cả mọi yếu tố liên quan đến thực phẩm. Nhưng gia đình có thể kiểm soát rất nhiều điều trong căn bếp của mình.

 

Chúng ta có thể chọn nơi mua đáng tin cậy.

 

Có thể kiểm tra thực phẩm trước khi mua.

 

Có thể vận chuyển nhanh chóng.

 

Có thể giữ thực phẩm lạnh.

 

Có thể rửa tay.

 

Có thể tách thực phẩm sống và chín.

 

Có thể vệ sinh dụng cụ.

 

Có thể nấu ăn đúng cách.

 

Đó chính là tinh thần của phòng bệnh chủ động.

 

Sức khỏe không phải lúc nào cũng đến từ những điều lớn lao. Nhiều khi nó được bảo vệ bởi một hành động rất nhỏ: rửa tay trước khi nấu, đặt thịt sống đúng chỗ, đậy kín thức ăn hoặc bỏ đi một món đã có dấu hiệu hư hỏng.

 

Hãy coi căn bếp như một tuyến phòng vệ của gia đình.

 

Từ chợ về đến bàn ăn là một hành trình.

 

Mỗi bước đều cần sự cẩn thận.

 

Mua đúng – vận chuyển đúng – làm sạch đúng – bảo quản đúng – chế biến đúng – ăn đúng cách.

 

Khi những việc nhỏ được thực hiện đều đặn, bữa cơm không chỉ ngon hơn mà còn trở thành một phần của lối sống an toàn, chủ động và có trách nhiệm.

Bởi cuối cùng, điều chúng ta muốn mang lên bàn ăn không chỉ là một món ăn ngon.

Mà là sự yên tâm, sức khỏe và tình yêu dành cho những người cùng ngồi quanh mâm cơm.