HNI 26/10/2026:

CHƯƠNG 20: CHIA SẺ ĐỒ ĐẠC

Học cách cho đi và quan tâm đến nhu cầu của người khác

Có một bài học quan trọng mà mỗi đứa trẻ cần được học ngay từ khi còn nhỏ: Những gì thuộc về mình đều đáng quý, nhưng biết chia sẻ với người khác mới là điều làm cho giá trị của một món đồ trở nên lớn hơn.

Trong gia đình, chúng ta thường dạy con cách giữ gìn đồ đạc, bảo vệ tài sản cá nhân và trân trọng những gì mình có. Đó đều là những điều cần thiết. Tuy nhiên, nếu chỉ dạy con biết giữ mà không dạy con biết chia sẻ, trẻ có thể lớn lên với suy nghĩ rằng mọi thứ chỉ có ý nghĩa khi thuộc về mình.

Chia sẻ không có nghĩa là phải cho đi tất cả những gì mình sở hữu. Chia sẻ là biết quan tâm đến nhu cầu của người khác, biết sử dụng những gì mình có một cách hợp lý và hiểu rằng niềm vui đôi khi không đến từ việc nhận thêm, mà đến từ việc trao đi.

Gia đình chính là nơi đầu tiên giúp trẻ học bài học ấy. Một món đồ chơi được nhường cho em, một quyển sách được cho anh chị mượn, một chiếc áo được trao tặng cho người cần hơn hay một chiếc bàn học được cả nhà cùng sử dụng đều có thể trở thành những bài học nhỏ về lòng nhân ái.

Dưới đây là những nguyên tắc giúp mỗi gia đình xây dựng thói quen chia sẻ đồ đạc một cách tự nhiên, tôn trọng và đầy yêu thương.

1. Dạy con hiểu rằng chia sẻ là biểu hiện của tình yêu thương

Trẻ nhỏ thường có suy nghĩ rất tự nhiên rằng những gì thuộc về mình thì phải do mình quyết định. Khi một đứa trẻ ôm chặt món đồ chơi và nói: “Của con, con không cho ai mượn!”, cha mẹ không nên vội vàng kết luận rằng con ích kỷ.

Ở một mức độ nào đó, trẻ đang học cách xác định quyền sở hữu, bảo vệ những thứ mình yêu quý và hình thành ý thức về bản thân. Nhiệm vụ của cha mẹ không phải là phủ nhận cảm xúc ấy, mà là giúp con mở rộng sự quan tâm từ bản thân sang người khác.

Cha mẹ có thể nhẹ nhàng nói: “Mẹ biết con rất thích chiếc xe này. Khi em muốn chơi cùng, con có thể chọn một cách để hai anh em cùng vui, chẳng hạn chơi luân phiên hoặc cùng xây một con đường cho xe chạy.”

Cách hướng dẫn này giúp trẻ hiểu rằng chia sẻ không phải là mất đi quyền sở hữu, mà là mở ra cơ hội kết nối.

Một đứa trẻ biết chia sẻ sẽ dần hiểu rằng tình yêu thương không chỉ nằm trong lời nói. Tình yêu còn thể hiện qua những hành động nhỏ như cho người khác mượn một món đồ, nhường chỗ ngồi thuận tiện hơn hoặc dành thời gian giúp người thân tìm thứ họ đang cần.

Bài học cốt lõi: Chia sẻ không làm chúng ta nghèo đi về tình cảm. Ngược lại, nó giúp tình yêu thương có thêm cơ hội được thể hiện.

2. Cha mẹ phải làm gương bằng hành động hằng ngày

Trẻ em học từ những gì cha mẹ làm nhiều hơn những gì cha mẹ nói. Nếu cha mẹ thường xuyên khuyên con phải chia sẻ nhưng bản thân lại không sẵn lòng giúp đỡ người khác, lời dạy ấy sẽ khó có sức thuyết phục.

Ngược lại, khi cha mẹ tự nhiên chia sẻ những vật dụng trong gia đình, trẻ sẽ xem đó là một phần bình thường của cuộc sống.

Chẳng hạn, người cha có thể cho con mượn chiếc bút đang dùng sau khi hoàn thành công việc. Người mẹ có thể chia sẻ nguyên liệu nấu ăn với một người hàng xóm đang thiếu. Khi mua quần áo mới, cả gia đình có thể cùng xem lại những bộ đồ còn tốt để trao tặng cho người cần.

Điều quan trọng là cha mẹ nên giải thích ngắn gọn về ý nghĩa của hành động: “Nhà mình có những thứ đang sử dụng tốt, còn có người đang cần chúng. Nếu món đồ phù hợp và chúng ta tự nguyện trao tặng, nó có thể giúp ích cho người khác.”

Những hành động ấy giúp trẻ hiểu rằng lòng tốt không nhất thiết phải bắt đầu bằng những việc lớn lao. Nó có thể bắt đầu từ cách chúng ta sử dụng những gì mình đang có.

Bài học cốt lõi: Muốn con biết chia sẻ, trước hết cha mẹ hãy trở thành người biết chia sẻ.

3. Phân biệt rõ đồ dùng cá nhân và đồ dùng chung

Một sai lầm thường gặp khi dạy con chia sẻ là cho rằng mọi món đồ đều phải được chia cho người khác bất cứ lúc nào.

Thực tế, trẻ cũng cần được tôn trọng quyền riêng tư và quyền sở hữu. Một món quà đặc biệt, cuốn nhật ký, món đồ chơi yêu thích hoặc vật kỷ niệm có ý nghĩa riêng không nhất thiết phải được cho người khác mượn.

Gia đình nên phân biệt ba nhóm đồ đạc:

Đồ dùng cá nhân: Những món đồ thuộc quyền sở hữu riêng của mỗi thành viên, cần được tôn trọng.

Đồ dùng chung: Những vật dụng phục vụ cả gia đình như bàn ăn, tivi, sách dùng chung hoặc dụng cụ vệ sinh.