HNI 01/11/2026:

 CHƯƠNG 16: TẦM NHÌN TỪ TRÊN CAO

Người có tầm nhìn không chỉ nhìn thấy con đường trước mắt, mà còn nhìn thấy nơi con đường sẽ dẫn đến.

Có một sự khác biệt rất lớn giữa người chỉ biết nhìn về phía trước và người biết nhìn từ trên cao. Người chỉ nhìn về phía trước thường quan tâm đến những gì đang xảy ra ngay trước mắt: công việc hôm nay, khó khăn hiện tại, lợi ích trước mắt và những cơ hội vừa xuất hiện. Trong khi đó, người có tầm nhìn từ trên cao không chỉ nhìn vào một sự việc riêng lẻ, mà còn nhìn thấy mối liên hệ giữa các sự việc, hiểu được bức tranh tổng thể và dự đoán những điều có thể xảy ra trong tương lai.

Đó chính là phẩm chất đặc biệt của chim ưng.

Chim ưng không bay cao chỉ để chinh phục bầu trời. Nó bay cao để quan sát. Từ trên cao, nó có thể nhìn thấy những chuyển động nhỏ dưới mặt đất, nhận biết hướng gió, phát hiện con mồi và lựa chọn thời điểm thích hợp để hành động. Nếu chỉ nhìn từ một vị trí thấp, nó có thể bị giới hạn bởi những vật cản xung quanh. Nhưng khi nâng mình lên cao, cả không gian rộng lớn dần hiện ra.

Con người cũng vậy. Muốn đưa ra những quyết định đúng đắn, đôi khi chúng ta cần tạm thời bước ra khỏi công việc đang làm, những cảm xúc đang có và những áp lực trước mắt để nhìn lại toàn bộ hành trình.

Tầm nhìn rộng giúp chúng ta không bị mắc kẹt trong những vấn đề nhỏ.

1. Đừng để những việc trước mắt che khuất bức tranh lớn

Một trong những sai lầm phổ biến nhất của con người là quá bận rộn với những việc trước mắt đến mức quên mất điều mình thực sự muốn đạt được.

Chúng ta có thể dành cả ngày để trả lời tin nhắn, xử lý công việc phát sinh, tham gia các cuộc họp và giải quyết những yêu cầu khẩn cấp. Cuối ngày, cơ thể mệt mỏi, thời gian đã hết, nhưng những việc quan trọng nhất vẫn chưa được thực hiện.

Bận rộn không đồng nghĩa với tiến bộ.

Một người làm kinh doanh có thể dành toàn bộ thời gian để chăm sóc những khách hàng nhỏ lẻ nhưng lại không xây dựng được hệ thống bán hàng. Một người quản lý có thể giải quyết từng lỗi nhỏ của nhân viên nhưng không phát triển được đội ngũ kế thừa. Một người làm việc chăm chỉ có thể kiếm được tiền mỗi tháng nhưng không có kế hoạch tài chính cho tương lai.

Đó là biểu hiện của việc nhìn quá gần.

Muốn thay đổi, hãy thường xuyên tự hỏi:

• Công việc tôi đang làm có đưa tôi đến gần mục tiêu lớn không?

• Việc nào thực sự quan trọng, việc nào chỉ tạo cảm giác bận rộn?

• Nếu tiếp tục cách làm hiện tại trong ba năm nữa, cuộc sống của tôi sẽ như thế nào?

Đừng chỉ hỏi hôm nay mình đã làm được bao nhiêu việc. Hãy hỏi những việc đó có giúp mình đi đúng hướng hay không.

2. Nhìn toàn cảnh trước khi đưa ra quyết định

Một quyết định có thể đúng trong ngắn hạn nhưng lại sai trong dài hạn.

Chẳng hạn, một doanh nghiệp muốn tăng doanh thu có thể giảm giá thật sâu để thu hút khách hàng. Doanh số lập tức tăng lên, nhưng nếu không tính toán chi phí, lợi nhuận và khả năng duy trì chất lượng dịch vụ, doanh nghiệp có thể rơi vào tình trạng càng bán nhiều càng khó khăn.

Người chỉ nhìn thấy doanh thu sẽ cho rằng đây là thành công. Người có tầm nhìn rộng sẽ xem xét cả lợi nhuận, dòng tiền, khách hàng, thương hiệu và năng lực vận hành.

Trước một quyết định quan trọng, hãy nhìn nó qua ít nhất bốn góc độ:

Thứ nhất, góc độ hiện tại: Quyết định này giải quyết vấn đề gì ngay lúc này?

Thứ hai, góc độ tương lai: Nó sẽ tạo ra kết quả gì sau một năm, ba năm hoặc năm năm?

Thứ ba, góc độ hệ thống: Nó ảnh hưởng như thế nào đến những người, công việc và nguồn lực liên quan?

Thứ tư, góc độ rủi ro: Nếu quyết định sai, hậu quả lớn nhất có thể là gì và chúng ta có phương án dự phòng không?

Một quyết định tốt không chỉ giải quyết được vấn đề hiện tại mà còn hạn chế tạo ra những vấn đề lớn hơn trong tương lai.

3. Tách mình khỏi cảm xúc để nhìn sự việc khách quan

Khi đứng giữa một khó khăn, con người thường có xu hướng phản ứng theo cảm xúc.

Khi tức giận, chúng ta dễ nói những lời làm tổn thương người khác. Khi sợ hãi, chúng ta dễ từ bỏ cơ hội. Khi quá phấn khích, chúng ta có thể đưa ra quyết định thiếu cân nhắc. Khi thất vọng, chúng ta dễ nhìn mọi thứ theo hướng tiêu cực.

Cảm xúc là một phần tự nhiên của con người, nhưng không nên để cảm xúc điều khiển toàn bộ quyết định.

Hãy học cách lùi lại một bước trước khi phản ứng.

Nếu một nhân viên mắc lỗi, thay vì lập tức trách phạt, hãy tìm hiểu nguyên nhân: do thiếu năng lực, thiếu hướng dẫn, thiếu trách nhiệm hay do quy trình chưa rõ ràng?