HNI 30-8

CHƯƠNG 13. ĐI CHỢ CŨNG LÀ MỘT HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC SỨC KHỎE

 

Nhiều người nghĩ rằng chăm sóc sức khỏe bắt đầu từ phòng khám, từ bệnh viện hoặc từ một viên thuốc. Nhưng thật ra, có một nơi rất gần gũi mà chúng ta có thể bắt đầu chăm sóc sức khỏe mỗi ngày. Đó chính là căn bếp.

 

Và muốn có một căn bếp tốt, trước hết phải biết đi chợ.

 

Đi chợ không đơn giản là mua đủ thức ăn cho gia đình. Mỗi lần chúng ta chọn một bó rau, một miếng cá, một hộp sữa hay một gói thực phẩm đóng gói, chúng ta đang đưa ra một quyết định có ảnh hưởng đến bữa ăn của mình.

 

Bởi vậy, có thể nói một cách rất đời thường rằng: đi chợ cũng là một hoạt động chăm sóc sức khỏe.

 

Không phải cứ mua thực phẩm đắt tiền mới là đi chợ tốt. Cũng không phải cứ mua thật nhiều rau củ là gia đình sẽ khỏe mạnh. Điều quan trọng nằm ở cách chúng ta lập kế hoạch, lựa chọn, bảo quản và sử dụng thực phẩm.

 

Một bữa ăn lành mạnh thường bắt đầu từ trước khi chúng ta bước vào căn bếp.

 

Nó bắt đầu từ một danh sách đi chợ.

 

Trước khi đi mua thực phẩm, hãy dành vài phút nhìn lại những gì gia đình đang có.

 

Trong tủ lạnh còn gì?

 

Trong tủ bếp còn gì?

 

Những thực phẩm nào sắp hết?

 

Gia đình sẽ ăn những món gì trong vài ngày tới?

 

Có ai trong nhà có nhu cầu ăn uống đặc biệt không?

 

Chỉ vài câu hỏi đơn giản nhưng có thể giúp chúng ta tránh mua theo cảm hứng.

 

Khi không có kế hoạch, chúng ta rất dễ nhìn thấy gì mua nấy. Thấy món đang giảm giá thì mua. Thấy quảng cáo hấp dẫn thì mua. Thấy người khác mua thì cũng muốn mua.

 

Cuối cùng, tủ lạnh đầy thức ăn nhưng đến bữa lại không biết nấu món gì.

 

Có những thực phẩm để lâu bị hỏng.

 

Có những món mua về nhưng không sử dụng.

 

Và có khi chúng ta lại gọi đồ ăn bên ngoài vì không biết phải chế biến những gì đang có trong nhà.

 

Lập kế hoạch trước khi đi chợ giúp mọi thứ trở nên đơn giản hơn.

 

Không cần lập một thực đơn quá cầu kỳ.

 

Chỉ cần dự kiến những bữa chính trong vài ngày.

 

Ví dụ, hôm nay có thể ăn cá với rau. Ngày mai ăn thịt nạc với rau củ. Một ngày khác có thể dùng trứng, đậu phụ hoặc các loại đậu.

 

Khi đã biết tương đối mình cần gì, danh sách đi chợ sẽ rõ ràng hơn.

 

Điều này còn giúp kiểm soát chi tiêu.

 

Mua đúng thứ cần thiết thường tiết kiệm hơn mua rất nhiều rồi để thực phẩm hỏng.

 

Một gia đình biết đi chợ cũng là một gia đình biết quản lý nguồn thực phẩm của mình.

 

Khi lựa chọn thực phẩm, đừng chỉ nhìn vào vẻ ngoài.

 

Rau quả nên được lựa chọn từ những nguồn đáng tin cậy, chú ý độ tươi và tình trạng hư hỏng. Thịt, cá, trứng và các thực phẩm dễ hỏng cần được lựa chọn và bảo quản phù hợp.

 

Nếu mua thực phẩm đóng gói, hãy dành thời gian đọc nhãn.

 

Xem tên sản phẩm.

 

Xem thành phần.

 

Xem hạn sử dụng.

 

Xem hướng dẫn bảo quản.

 

Nếu có bảng thông tin dinh dưỡng, hãy chú ý đến lượng đường, natri và chất béo, đồng thời xem khẩu phần được tính như thế nào.

 

Đừng chỉ nhìn một dòng chữ thật to ở mặt trước bao bì.

 

Một sản phẩm có thể được quảng cáo là “ít đường”, “tự nhiên” hoặc “bổ sung vitamin”, nhưng điều đó không có nghĩa chúng ta không cần xem toàn bộ thông tin.

 

Người đi chợ thông minh không mua bằng quảng cáo. Họ mua bằng sự hiểu biết.

 

Một điều nữa rất quan trọng là đừng để bụng quá đói khi đi chợ.

 

Khi đói, chúng ta dễ bị hấp dẫn bởi những món ăn nhiều năng lượng và mua nhiều hơn dự định.

 

Nếu có danh sách từ trước, hãy cố gắng bám vào danh sách.

 

Tất nhiên, không cần biến việc đi chợ thành một nhiệm vụ cứng nhắc. Nếu nhìn thấy một thực phẩm tươi ngon và phù hợp với bữa ăn, chúng ta hoàn toàn có thể điều chỉnh.

 

Điều quan trọng là có nguyên tắc.

 

Gia đình cũng nên ưu tiên sự đa dạng.

 

Không nhất thiết ngày nào cũng phải có những món đắt tiền.

 

Rau theo mùa.

 

Trái cây phù hợp.

 

Cá.

 

Trứng.

 

Thịt.

 

Đậu.

 

Đậu phụ.

 

Các loại hạt.

 

Những thực phẩm quen thuộc ấy có thể kết hợp thành rất nhiều bữa ăn.

 

Một bữa cơm gia đình không cần quá cầu kỳ mới tốt.

 

Đôi khi một bát canh rau, một món cá và một phần cơm vừa đủ đã là một bữa ăn rất gần gũi.

 

Sau khi đi chợ về, công việc vẫn chưa kết thúc.

 

Thực phẩm cần được bảo quản đúng cách.

 

Thực phẩm sống nên được tách biệt với thực phẩm đã nấu chín.

 

Những thực phẩm dễ hỏng cần được bảo quản lạnh phù hợp.

 

Không nên để thức ăn đã nấu ở nhiệt độ phòng quá lâu.

 

Tủ lạnh cũng không phải nơi có thể giữ mọi thứ mãi mãi. Thực phẩm cần được sắp xếp hợp lý và sử dụng trong thời gian phù hợp.

 

Một mẹo đơn giản là đưa những thực phẩm cần sử dụng trước ra vị trí dễ nhìn thấy.

 

Như vậy, chúng ta sẽ ít quên hơn.

 

Khi nấu ăn, vệ sinh tay cũng rất quan trọng.

 

Trước khi chuẩn bị thức ăn, sau khi xử lý thực phẩm sống và sau khi đi vệ sinh, cần rửa tay đúng cách.

 

Dao, thớt và dụng cụ dùng cho thực phẩm sống cần được vệ sinh phù hợp để hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo.

 

Đây là những việc rất nhỏ.

 

Nhưng chính những việc nhỏ ấy tạo nên một căn bếp an toàn.

 

Có thể hình dung căn bếp giống như một tuyến phòng vệ đầu tiên của gia đình.

 

Nếu lựa chọn thực phẩm tốt nhưng bảo quản sai, lợi ích có thể giảm đi.

 

Nếu thực phẩm sạch nhưng chế biến không đảm bảo vệ sinh, nguy cơ vẫn có thể xuất hiện.

 

Nếu bữa ăn được nấu cẩn thận nhưng lại chứa quá nhiều đường, muối hoặc dầu mỡ, chúng ta vẫn cần xem lại cách ăn.

 

Vì vậy, “đi chợ khỏe” không chỉ là mua thực phẩm tốt.

 

Nó là cả một chuỗi hành động.

 

Từ lập kế hoạch.

 

Đến lựa chọn.

 

Từ vận chuyển.

 

Đến bảo quản.

 

Từ sơ chế.

 

Đến nấu ăn.

 

Và cuối cùng là cách chúng ta ăn.

 

Mỗi mắt xích đều có ý nghĩa.

 

Đặc biệt, hãy để ý đến trẻ em.

 

Nếu trong nhà luôn có sẵn nước ngọt, bánh kẹo và đồ ăn vặt, trẻ sẽ dễ hình thành thói quen sử dụng thường xuyên.

 

Ngược lại, nếu gia đình có sẵn trái cây, rau củ, nước lọc và những món ăn đơn giản, trẻ sẽ có nhiều cơ hội lựa chọn tốt hơn.

 

Môi trường ăn uống của gia đình có thể ảnh hưởng rất lớn đến thói quen của mỗi thành viên.

 

Điều đó cũng đúng với người lớn.

 

Chúng ta thường nghĩ rằng mình có ý chí rất mạnh.

 

Nhưng khi một món ăn được đặt ngay trước mặt, việc cưỡng lại nó nhiều lần trong ngày không phải lúc nào cũng dễ dàng.

 

Vì vậy, thay vì chỉ dựa vào ý chí, hãy thiết kế môi trường sống phù hợp.

 

Muốn ăn lành mạnh hơn, hãy mua thực phẩm lành mạnh về nhà.

 

Muốn giảm nước ngọt, đừng mua quá nhiều nước ngọt để sẵn trong tủ lạnh.

 

Muốn ăn trái cây nhiều hơn, hãy rửa sạch và đặt chúng ở nơi dễ nhìn thấy.

 

Thay đổi môi trường đôi khi dễ hơn việc liên tục đấu tranh với ý chí.

 

Đi chợ cũng là một cơ hội để cả gia đình cùng học về sức khỏe.

 

Cha mẹ có thể đưa con đi chợ và giải thích vì sao chọn rau này, vì sao chọn cá kia, vì sao cần xem hạn sử dụng.

 

Trẻ có thể được tham gia rửa rau, sắp xếp thực phẩm hoặc chuẩn bị một số công việc đơn giản phù hợp với lứa tuổi.

 

Khi trẻ hiểu thực phẩm đến từ đâu và được chế biến như thế nào, trẻ sẽ có ý thức hơn về những gì mình ăn.

 

Với người lớn tuổi, đi chợ cũng có thể là một hoạt động vận động nhẹ và giao tiếp xã hội nếu sức khỏe cho phép.

 

Điều quan trọng là lựa chọn hình thức phù hợp, tránh mang vác quá nặng hoặc đi lại trong điều kiện không an toàn.

 

Cuối cùng, hãy nhớ rằng sức khỏe không được quyết định bởi một lần đi chợ.

 

Nó được hình thành từ hàng trăm, hàng nghìn lần lựa chọn.

 

Hôm nay chúng ta mua gì?

 

Ngày mai nấu gì?

 

Tuần này gia đình ăn thế nào?

 

Những câu hỏi tưởng như rất bình thường ấy lại liên quan trực tiếp đến lối sống.

 

Không cần biến việc đi chợ thành áp lực.

 

Không cần lúc nào cũng tính toán từng gram thực phẩm.

 

Chỉ cần có ý thức hơn một chút.

 

Lập danh sách trước khi mua.

 

Ưu tiên thực phẩm đa dạng và ít chế biến.

 

Đọc nhãn khi cần.

 

Chú ý an toàn thực phẩm.

 

Bảo quản đúng cách.

 

Nấu ăn sạch sẽ.

 

Và quan trọng nhất là xây dựng một bữa ăn cân bằng cho gia đình.

 

Khi làm được những điều đó, gian bếp không còn đơn thuần là nơi nấu ăn.

 

Nó trở thành nơi bảo vệ sức khỏe.

 

Nơi cha mẹ chăm sóc con cái.

 

Nơi ông bà chia sẻ kinh nghiệm.

 

Nơi cả gia đình ngồi lại bên nhau sau một ngày làm việc.

 

Và từ một việc rất bình thường như đi chợ, chúng ta có thể bắt đầu xây dựng một cuộc sống khỏe mạnh hơn.

 

ĐI CHỢ CÓ KẾ HOẠCH.

CHỌN THỰC PHẨM CÓ HIỂU BIẾT.

BẢO QUẢN CÓ TRÁCH NHIỆM.

NẤU ĂN AN TOÀN.

ĂN UỐNG CÂN BẰNG.

 

Đó chính là cách biến gian bếp thành tuyến phòng vệ đầu tiên của sức khỏe gia đình.