HNI 01-9

CHƯƠNG 27. QUẢN LÝ STRESS TRONG CUỘC SỐNG HIỆN ĐẠI

 

Cuộc sống càng hiện đại, con người càng có nhiều cơ hội nhưng cũng phải đối mặt với nhiều áp lực hơn. Công việc, tiền bạc, gia đình, các mối quan hệ, sức khỏe, trách nhiệm và vô số thông tin trên mạng xã hội có thể cùng xuất hiện trong một ngày.

 

Có những lúc chúng ta cảm thấy mình đang làm quá nhiều việc nhưng vẫn chưa đủ. Đi làm thì nghĩ đến gia đình. Về nhà lại lo công việc. Đặt điện thoại xuống nhưng trong đầu vẫn còn những tin nhắn chưa trả lời, những cuộc hẹn chưa giải quyết và những việc ngày mai phải làm.

 

Đó chính là lúc chúng ta cần hiểu về stress.

 

Stress không phải lúc nào cũng là điều xấu. Một mức độ căng thẳng nhất định có thể giúp chúng ta tập trung, phản ứng nhanh và hoàn thành công việc. Vấn đề bắt đầu khi áp lực kéo dài, quá mức hoặc chúng ta không có thời gian phục hồi.

 

Quản lý stress không có nghĩa là loại bỏ hoàn toàn mọi áp lực khỏi cuộc sống. Điều đó gần như không thể.

 

Quản lý stress là nhận ra áp lực, hiểu phản ứng của bản thân và lựa chọn cách ứng phó lành mạnh hơn.

 

NHẬN DIỆN STRESS TỪ NHỮNG DẤU HIỆU NHỎ

 

Stress đôi khi không xuất hiện bằng một cảm giác rõ ràng rằng “tôi đang căng thẳng”.

 

Nó có thể bắt đầu bằng việc khó ngủ.

 

Dễ cáu hơn bình thường.

 

Không muốn trò chuyện.

 

Khó tập trung.

 

Luôn cảm thấy vội vàng.

 

Mệt mỏi dù chưa làm quá nhiều việc.

 

Ăn uống thất thường.

 

Hoặc trong đầu lúc nào cũng có cảm giác phải giải quyết một điều gì đó.

 

Có người khi căng thẳng lại làm việc nhiều hơn.

 

Có người tìm đến điện thoại, mạng xã hội hoặc những hoạt động giải trí để quên đi áp lực.

 

Có người trở nên im lặng và thu mình.

 

Mỗi người có một cách phản ứng khác nhau.

 

Điều quan trọng là nhận ra sự thay đổi của chính mình.

 

Hãy thử hỏi:

 

“Gần đây tôi có thường xuyên mất ngủ không?”

 

“Tôi có dễ nổi nóng hơn trước không?”

 

“Tôi có cảm thấy mình lúc nào cũng bận nhưng không hoàn thành được việc gì không?”

 

“Tôi có còn thời gian cho những điều mình yêu thích không?”

 

Những câu hỏi đơn giản ấy có thể giúp chúng ta nhìn lại trạng thái tinh thần của mình.

 

PHÂN BIỆT VIỆC CẦN GIẢI QUYẾT VÀ VIỆC KHÔNG THỂ KIỂM SOÁT

 

Một trong những nguyên nhân khiến con người mệt mỏi là cố gắng kiểm soát quá nhiều thứ.

 

Chúng ta có thể kiểm soát cách mình làm việc.

 

Có thể kiểm soát cách mình nói chuyện.

 

Có thể lựa chọn cách sử dụng thời gian.

 

Có thể lựa chọn cách chăm sóc cơ thể.

 

Nhưng chúng ta không thể kiểm soát suy nghĩ của tất cả mọi người.

 

Không thể kiểm soát mọi chuyện xảy ra trong cuộc sống.

 

Không thể biết trước tất cả những điều sẽ xảy ra ngày mai.

 

Khi gặp một vấn đề, hãy chia nó thành hai nhóm.

 

Một nhóm là những điều mình có thể làm.

 

Nhóm còn lại là những điều nằm ngoài khả năng kiểm soát.

 

Với nhóm thứ nhất, hãy hành động.

 

Với nhóm thứ hai, hãy học cách chấp nhận và điều chỉnh kỳ vọng.

 

Điều này không có nghĩa là buông xuôi.

 

Đó là biết sử dụng năng lượng của mình đúng chỗ.

 

ĐỪNG GIẢI QUYẾT CẢ CUỘC ĐỜI TRONG MỘT NGÀY

 

Khi có quá nhiều việc, chúng ta thường muốn giải quyết tất cả cùng lúc.

 

Kết quả là việc nào cũng dang dở và đầu óc càng căng thẳng.

 

Hãy viết ra những việc cần làm.

 

Sau đó chọn một vài việc quan trọng nhất.

 

Việc nào cần làm ngay thì làm trước.

 

Việc nào có thể chờ thì để sau.

 

Việc nào không thực sự cần thiết thì có thể bỏ bớt.

 

Đừng biến danh sách công việc thành một bản án dành cho chính mình.

 

Một ngày chỉ có từng ấy thời gian.

 

Con người cũng có giới hạn.

 

Biết nói “không” với một số việc không phù hợp cũng là một kỹ năng chăm sóc sức khỏe tinh thần.

 

HỌC CÁCH DỪNG LẠI

 

Có một nghịch lý trong cuộc sống hiện đại.

 

Chúng ta có rất nhiều công cụ giúp tiết kiệm thời gian, nhưng lại luôn cảm thấy không có thời gian.

 

Điện thoại giúp liên lạc nhanh hơn.

 

Internet giúp tìm thông tin nhanh hơn.

 

Công nghệ giúp làm việc thuận tiện hơn.

 

Nhưng nếu không biết giới hạn, chúng ta có thể bị kết nối liên tục.

 

Tin nhắn đến.

 

Email đến.

 

Thông báo xuất hiện.

 

Mạng xã hội cập nhật từng phút.

 

Bộ não gần như không có khoảng trống.

 

Vì vậy, hãy tập dừng lại.

 

Một vài phút không điện thoại.

 

Một bữa ăn không nhìn màn hình.

 

Một đoạn đi bộ không nghe tin tức.

 

Một buổi tối dành cho gia đình.

 

Một khoảng thời gian chỉ để ngồi yên và thở.

 

Những khoảng lặng nhỏ ấy rất đáng giá.

 

HƠI THỞ VÀ SỰ BÌNH TĨNH

 

Khi căng thẳng, chúng ta thường thở nhanh và nông hơn.

 

Một cách đơn giản để lấy lại sự bình tĩnh là chú ý đến hơi thở.

 

Ngồi hoặc đứng ở tư thế thoải mái.

 

Thả lỏng vai.

 

Hít vào nhẹ nhàng.

 

Sau đó thở ra chậm rãi.

 

Không cần cố gắng thực hiện một kỹ thuật phức tạp.

 

Chỉ cần đưa sự chú ý trở lại với hơi thở trong vài phút.

 

Điều này không giải quyết được nguyên nhân của stress, nhưng có thể tạo ra một khoảng dừng trước khi chúng ta phản ứng.

 

Đôi khi chỉ cần dừng lại vài giây cũng giúp chúng ta không nói ra một câu khiến mình phải hối tiếc.

 

VẬN ĐỘNG LÀ MỘT CÁCH GIẢI TỎA LÀNH MẠNH

 

Khi căng thẳng, đừng chỉ ngồi yên và suy nghĩ mãi.

 

Nếu điều kiện cho phép, hãy đứng lên vận động.

 

Đi bộ.

 

Duỗi cơ.

 

Đạp xe.

 

Bơi.

 

Tập thể thao.

 

Làm việc nhà.

 

Hoặc đơn giản là bước ra ngoài hít thở không khí.

 

Vận động giúp cơ thể thay đổi trạng thái và tạo ra một khoảng cách với những suy nghĩ đang làm chúng ta quá tải.

 

Không cần tập thật nặng.

 

Một cuộc đi bộ ngắn cũng có thể là cách bắt đầu.

 

Quan trọng là biến vận động thành một phần của đời sống, chứ không chỉ tìm đến nó khi stress đã quá lớn.

 

GIAO TIẾP CŨNG LÀ MỘT CÁCH CHĂM SÓC TINH THẦN

 

Có những nỗi lo càng giữ trong lòng càng trở nên nặng nề.

 

Một cuộc trò chuyện chân thành với người đáng tin cậy đôi khi có thể giúp chúng ta nhìn vấn đề rõ hơn.

 

Không nhất thiết người nghe phải đưa ra giải pháp.

 

Đôi khi chúng ta chỉ cần một người ngồi bên và lắng nghe.

 

Trong gia đình, hãy tập nói về cảm xúc thay vì chỉ nói về vấn đề.

 

Thay vì:

 

“Anh chẳng bao giờ quan tâm đến gia đình.”

 

Có thể nói:

 

“Em đang cảm thấy rất mệt và cần được chia sẻ.”

 

Thay đổi cách giao tiếp có thể làm giảm rất nhiều xung đột không đáng có.

 

ĐỪNG DÙNG NHỮNG THÓI QUEN CÓ HẠI ĐỂ TRỐN STRESS

 

Khi căng thẳng, một số người tìm cách giải tỏa bằng những thói quen không có lợi cho sức khỏe.

 

Ăn uống quá mức.

 

Thức khuya.

 

Lạm dụng rượu bia.

 

Hút thuốc.

 

Sử dụng quá nhiều mạng xã hội.

 

Hoặc hoàn toàn né tránh vấn đề.

 

Những cách này có thể khiến chúng ta cảm thấy dễ chịu trong chốc lát nhưng không giải quyết được nguyên nhân.

 

Một nguyên tắc đơn giản là:

 

Đừng dùng một vấn đề sức khỏe khác để giải quyết stress.

 

Hãy tìm những cách phục hồi lành mạnh hơn.

 

HỌC CÁCH CHẤP NHẬN SỰ KHÔNG HOÀN HẢO

 

Nhiều người tự gây stress cho mình vì luôn muốn mọi thứ hoàn hảo.

 

Công việc phải hoàn hảo.

 

Nhà cửa phải hoàn hảo.

 

Con cái phải hoàn hảo.

 

Bản thân cũng phải hoàn hảo.

 

Nhưng cuộc sống không vận hành như vậy.

 

Có ngày chúng ta làm rất tốt.

 

Có ngày chúng ta mắc sai lầm.

 

Có ngày kế hoạch bị thay đổi.

 

Có ngày chúng ta không hoàn thành được những gì đã đặt ra.

 

Hãy cho mình quyền được chưa hoàn hảo.

 

Sai thì sửa.

 

Chưa biết thì học.

 

Mệt thì nghỉ.

 

Thất bại thì làm lại.

 

Đó không phải yếu đuối.

 

Đó là cách sống thực tế và bền vững.

 

XÂY DỰNG “BỘ SƠ CỨU TINH THẦN”

 

Mỗi người có thể tự xây dựng một danh sách những việc giúp mình bình tĩnh hơn.

 

Một cuộc đi bộ.

 

Một bản nhạc.

 

Một cuốn sách.

 

Một người bạn đáng tin.

 

Một buổi trò chuyện với gia đình.

 

Một vài phút thiền hoặc hít thở.

 

Một giấc ngủ đầy đủ.

 

Một buổi tập thể thao.

 

Một ngày tạm rời mạng xã hội.

 

Khi stress xuất hiện, chúng ta không phải bắt đầu tìm giải pháp từ con số không.

 

Đã có một “bộ sơ cứu tinh thần” của riêng mình.

 

KHI NÀO CẦN TÌM SỰ GIÚP ĐỠ?

 

Stress là một phần của cuộc sống, nhưng không nên chịu đựng một mình khi tình trạng kéo dài và ảnh hưởng rõ rệt đến cuộc sống.

 

Nếu thường xuyên mất ngủ, lo âu, buồn bã, mất khả năng tập trung, không còn hứng thú với những điều từng yêu thích hoặc cảm thấy bản thân không thể kiểm soát được cuộc sống, hãy tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần phù hợp.

 

Tìm kiếm sự giúp đỡ không có nghĩa là chúng ta yếu.

 

Đó là hành động có trách nhiệm với chính mình.

 

SỐNG CHẬM LẠI ĐỂ ĐI XA HƠN

 

Cuộc sống hiện đại sẽ luôn có công việc.

 

Sẽ luôn có những hóa đơn phải thanh toán.

 

Những cuộc hẹn phải hoàn thành.

 

Những vấn đề phải giải quyết.

 

Chúng ta không thể loại bỏ hoàn toàn áp lực.

 

Nhưng chúng ta có thể học cách sống cùng áp lực mà không để nó chi phối toàn bộ cuộc đời.

 

Hãy làm việc khi cần làm việc.

 

Nghỉ khi cần nghỉ.

 

Nói chuyện khi cần chia sẻ.

 

Im lặng khi cần bình tâm.

 

Vận động khi cơ thể cần chuyển động.

 

Ngủ khi cơ thể cần phục hồi.

 

Và học cách đặt xuống những điều hôm nay chưa thể giải quyết.

 

Quản lý stress không phải là chạy trốn khỏi cuộc sống.

Đó là học cách đứng vững giữa những biến động của cuộc sống.

 

Mỗi ngày hãy dành cho mình một khoảng thở.

 

Một bữa cơm bình yên.

 

Một cuộc trò chuyện tử tế.

 

Một bước đi bộ.

 

Một giấc ngủ đủ.

 

Một khoảnh khắc không điện thoại.

 

Những điều tưởng nhỏ ấy lại có thể trở thành nền móng lớn cho sức khỏe tinh thần.

 

BÌNH TĨNH ĐỂ NHÌN RÕ.

KỶ LUẬT ĐỂ KHÔNG QUÁ TẢI.

CHIA SẺ ĐỂ NHẸ LÒNG.

NGHỈ NGƠI ĐỂ PHỤC HỒI.

VÀ SỐNG CHỦ ĐỘNG ĐỂ MỖI NGÀY TRỞ NÊN NHẸ NHÀNG HƠN.