HNI 17/10/2026:

SÁCH TRẮNG: ĐẠO & ĐỜI

CHƯƠNG 24: ĐƯỢC VÀ MẤT

Học cách chấp nhận quy luật vô thường

Tác giả: Henryle – Lê Đình Hải

1. Cuộc đời là hành trình của những lần được và mất

Trong cuộc đời mỗi con người, có những ngày ta cảm thấy mình đang nắm giữ cả thế giới trong tay. Công việc thuận lợi, gia đình bình an, sức khỏe dồi dào, những người yêu thương vẫn ở bên cạnh. Ta vui vì những gì mình có, tự hào về những gì mình đạt được và đôi khi tin rằng những điều tốt đẹp ấy sẽ tồn tại mãi mãi.

Nhưng cuộc đời không vận hành theo mong muốn của riêng ai. Có những thành công vừa chạm tới đã phải đối diện với thử thách. Có những mối quan hệ từng thân thiết rồi dần xa cách. Có những điều ta dành cả thanh xuân để theo đuổi, đến khi đạt được lại nhận ra chúng không mang đến hạnh phúc như mình từng tưởng tượng.

Đó chính là quy luật được và mất.

Được không có nghĩa là sẽ giữ được mãi mãi. Mất cũng không đồng nghĩa với việc mọi cánh cửa đều khép lại. Mỗi sự việc xảy đến đều có nguyên nhân, hoàn cảnh và thời điểm riêng. Điều quan trọng không chỉ là những gì ta nhận được hay đánh mất, mà còn là cách ta đối diện với những biến đổi ấy.

Người trưởng thành không phải là người chưa từng mất mát, mà là người hiểu rằng mất mát cũng là một phần của cuộc sống. Họ biết trân trọng khi đang có, biết bình tĩnh khi phải buông tay và biết đứng dậy khi cuộc đời không diễn ra như mong đợi.

2. Vô thường là quy luật không ai có thể tránh khỏi

Vô thường là sự thay đổi không ngừng của vạn vật. Tuổi trẻ rồi sẽ qua, mùa xuân rồi sẽ chuyển sang mùa hạ, những cuộc gặp gỡ rồi cũng có lúc chia xa. Thành công, thất bại, niềm vui, nỗi buồn đều có thể thay đổi theo thời gian và hoàn cảnh.

Hiểu được vô thường không phải để sống trong tâm thế bi quan, chờ đợi những điều tốt đẹp biến mất. Ngược lại, đó là cách giúp con người sống sâu sắc hơn với hiện tại.

Bởi biết thời gian không chờ đợi ai, ta học cách dành nhiều thời gian hơn cho gia đình. Biết sức khỏe có thể thay đổi, ta quan tâm đến bản thân và những người thân yêu. Biết danh vọng không tồn tại mãi mãi, ta bớt kiêu ngạo khi thành công. Biết thất bại không phải là dấu chấm hết, ta có thêm nghị lực để bắt đầu lại.

Người không hiểu vô thường thường muốn giữ mọi thứ theo ý mình. Họ đau khổ khi hoàn cảnh thay đổi, tức giận khi người khác không còn như trước và tuyệt vọng khi những gì từng thuộc về mình không còn nữa.

Người hiểu vô thường vẫn biết buồn, biết tiếc nuối, nhưng không để nỗi buồn trở thành chiếc lồng giam giữ tâm hồn. Họ hiểu rằng có những điều cần cố gắng để gìn giữ, nhưng cũng có những điều phải học cách chấp nhận.

Chấp nhận không phải là đầu hàng số phận. Chấp nhận là nhìn thẳng vào sự thật để lựa chọn cách sống đúng đắn nhất.

3. Đừng để được và mất quyết định giá trị của bản thân

Trong xã hội hiện đại, con người thường đánh giá bản thân qua tài sản, chức vụ, danh tiếng và những thành tựu có thể nhìn thấy. Khi thành công, ta dễ cảm thấy mình có giá trị. Khi thất bại, ta lại nghi ngờ chính mình.

Nhưng nếu giá trị của một con người chỉ phụ thuộc vào những gì họ đang sở hữu, thì khi tài sản mất đi, địa vị thay đổi hay danh tiếng không còn, họ sẽ còn lại điều gì?

Giá trị thật sự nằm sâu hơn những thứ bên ngoài. Đó là nhân cách khi đứng trước cám dỗ, lòng tử tế khi không ai quan sát, sự trung thực khi phải lựa chọn giữa lợi ích và nguyên tắc, cùng nghị lực khi đối diện với nghịch cảnh.

Một người có thể mất tiền nhưng vẫn giữ được phẩm giá. Có thể mất chức vụ nhưng vẫn giữ được năng lực. Có thể thất bại trong một dự án nhưng tích lũy được kinh nghiệm quý giá. Có thể trải qua một cuộc chia ly nhưng học được cách yêu thương và thấu hiểu sâu sắc hơn.

Vì vậy, đừng vội cho rằng mình đã mất tất cả chỉ vì một điều quan trọng không còn thuộc về mình.

Đôi khi, cuộc đời lấy đi một cơ hội để ta nhìn thấy một con đường khác. Một thất bại khiến ta nhận ra giới hạn của bản thân. Một lần bị từ chối giúp ta hiểu rằng không phải nơi nào cũng phù hợp với mình.

Điều đó không có nghĩa mọi mất mát đều là may mắn. Có những nỗi đau cần thời gian dài để chữa lành. Nhưng ngay cả trong những hoàn cảnh khó khăn nhất, con người vẫn có thể tìm thấy một bài học, một điểm tựa hoặc một lý do để tiếp tục bước đi.