HNI 21/10

CHƯƠNG 15. GIA CỐ MÁI DỐC VÀ XỬ LÝ NỀN YẾU

CHUYÊN ĐỀ ĐÀO TẠO XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH NHÀ TRÊN NÚI Tác giả: Henry Le – Lê Đình Hải

1. Tổng quan về gia cố mái dốc và xử lý nền yếu

Trong xây dựng công trình trên núi, mái dốc và nền đất là hai yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn, tuổi thọ và khả năng khai thác công trình. Địa hình miền núi thường có độ chênh cao lớn, địa chất biến đổi nhanh, đất đá phong hóa không đồng đều và chịu ảnh hưởng đáng kể của nước mưa, dòng chảy mặt cũng như nước ngầm.

Khi mái dốc mất ổn định, đất đá có thể trượt xuống, gây hư hỏng đường giao thông, tường chắn, móng nhà và các công trình phụ trợ. Trong khi đó, nền yếu có thể dẫn đến lún quá mức, lún lệch, nứt kết cấu hoặc làm suy giảm khả năng chịu tải của móng.

Vì vậy, gia cố mái dốc và xử lý nền yếu không đơn thuần là bổ sung một kết cấu chống đỡ. Đây là quá trình xác định nguyên nhân mất ổn định, đánh giá điều kiện địa chất và lựa chọn giải pháp kỹ thuật phù hợp với từng vị trí.

Nguyên tắc quan trọng nhất là phải hiểu cơ chế mất ổn định trước khi lựa chọn biện pháp xử lý. Không nên áp dụng một giải pháp giống nhau cho mọi mái dốc hoặc mọi loại nền đất.

2. Khảo sát và xác định nguyên nhân mất ổn định

Trước khi thiết kế giải pháp gia cố, cần tiến hành khảo sát địa hình, địa chất và thủy văn tại khu vực xây dựng. Nội dung khảo sát phải làm rõ hình dạng mái dốc, cấu tạo các lớp đất đá, chiều dày tầng phong hóa, vị trí mực nước ngầm và những dấu hiệu chuyển vị đang diễn ra.

Các biểu hiện cần chú ý bao gồm vết nứt kéo dài trên đỉnh dốc, đất đá phình hoặc trượt ở chân dốc, cây cối nghiêng bất thường, dòng nước thấm mới xuất hiện và hiện tượng sụt lún cục bộ. Những dấu hiệu này có thể cho thấy mái dốc đang biến dạng hoặc có nguy cơ mất ổn định.

Đối với nền yếu, cần xác định chiều dày lớp đất có khả năng chịu lực thấp, độ nén lún, sức kháng cắt và điều kiện thoát nước của đất. Khi cần thiết, phải thực hiện khoan khảo sát, thí nghiệm hiện trường, thí nghiệm trong phòng và phân tích địa kỹ thuật.