SÁCH TRẮNG: 30 CHUYÊN ĐỀ CẢI TẠO VÀ SỬA CHỮA NHÀ Ở

PHẦN III. KẾT CẤU VÀ CÁC HẠNG MỤC XÂY DỰNG CHÍNH

CHUYÊN ĐỀ 13. SỬA CHỮA TƯỜNG XÂY, VẾT NỨT VÀ LỚP VỮA HOÀN THIỆN

1. Vai trò của tường xây và lớp vữa hoàn thiện

Tường xây là một trong những hạng mục quan trọng của công trình nhà ở, có chức năng phân chia không gian, bảo vệ công trình trước tác động của môi trường, cách âm, cách nhiệt và góp phần tạo nên chất lượng thẩm mỹ tổng thể.

Trong quá trình sử dụng, tường có thể xuất hiện nhiều dạng hư hỏng như nứt chân chim, nứt chéo, nứt ngang, bong tróc lớp vữa, phồng rộp sơn, thấm nước hoặc rạn nứt tại vị trí tiếp giáp giữa các loại vật liệu.

Những hiện tượng này không chỉ ảnh hưởng đến vẻ đẹp của ngôi nhà mà đôi khi còn phản ánh các vấn đề liên quan đến kết cấu, độ ổn định hoặc khả năng chống thấm của công trình.

Vì vậy, sửa chữa tường cần được thực hiện trên nguyên tắc xác định đúng nguyên nhân, lựa chọn vật liệu phù hợp và kiểm soát chất lượng từ lớp nền đến lớp hoàn thiện.

2. Phân loại vết nứt và xác định nguyên nhân

Trước khi tiến hành sửa chữa, cần phân loại vết nứt để xác định mức độ nghiêm trọng và phương pháp xử lý.

Nứt chân chim: Thường xuất hiện trên bề mặt lớp vữa hoặc lớp sơn, có thể liên quan đến co ngót vật liệu, tỷ lệ cấp phối không phù hợp hoặc điều kiện bảo dưỡng chưa tốt.

Nứt tại vị trí tiếp giáp: Xuất hiện giữa tường xây và cột bê tông, giữa tường và dầm hoặc tại vị trí giao nhau giữa các loại vật liệu. Nguyên nhân thường liên quan đến sự khác biệt về biến dạng và liên kết giữa các cấu kiện.

Nứt chéo và nứt ngang: Có thể xuất phát từ chuyển vị công trình, lún lệch móng, biến dạng kết cấu hoặc các tác động khác. Những vết nứt này cần được khảo sát kỹ trước khi sửa chữa.

Nứt do thấm nước: Thường đi kèm hiện tượng ố vàng, bong sơn, rêu mốc và suy giảm chất lượng lớp vữa.

Cần ghi nhận vị trí, chiều dài, chiều rộng và diễn biến của vết nứt. Đối với vết nứt có dấu hiệu phát triển, xuyên qua tường hoặc đi kèm hiện tượng nghiêng, biến dạng, cần có kỹ sư chuyên môn đánh giá trước khi thi công.

3. Chuẩn bị bề mặt và xử lý mạch xây

Chất lượng sửa chữa phụ thuộc rất lớn vào công tác chuẩn bị bề mặt. Trước tiên, cần loại bỏ lớp vữa yếu, lớp sơn bong tróc, bụi bẩn và những phần vật liệu không còn khả năng liên kết.

Đối với tường xây bị hư hỏng tại mạch vữa, cần kiểm tra độ chắc chắn của gạch và chất lượng liên kết giữa các viên xây. Những vị trí mạch vữa bị rỗng, nứt hoặc suy giảm liên kết cần được xử lý theo phương án kỹ thuật phù hợp.

Nếu phải thay thế một phần gạch xây, cần xác định phạm vi tháo dỡ, kiểm tra độ ổn định của tường và tổ chức thi công có kiểm soát. Không tự ý phá bỏ những mảng tường lớn hoặc tường có chức năng chịu lực.

Đối với các vị trí tiếp giáp giữa tường gạch và cấu kiện bê tông, có thể sử dụng lưới gia cường hoặc vật liệu liên kết chuyên dụng theo yêu cầu kỹ thuật nhằm hạn chế nguy cơ nứt trở lại.

4. Trát lại và phục hồi lớp vữa hoàn thiện

Sau khi xử lý nguyên nhân và chuẩn bị bề mặt, tiến hành trát lại bằng vữa có thành phần và đặc tính phù hợp với nền tường.

Quá trình thi công cần chú ý:

• Làm sạch và tạo độ nhám cần thiết cho bề mặt.
• Điều chỉnh độ ẩm nền trước khi trát theo hướng dẫn vật liệu.
• Sử dụng đúng tỷ lệ cấp phối hoặc vữa trộn sẵn theo quy định.
• Thi công từng lớp với chiều dày phù hợp.
• Bảo dưỡng lớp vữa, hạn chế mất nước quá nhanh.
• Kiểm tra độ phẳng, độ thẳng và chất lượng bề mặt sau hoàn thiện.

Đối với tường thường xuyên tiếp xúc với nước, cần xử lý chống thấm trước khi thực hiện các lớp hoàn thiện tiếp theo.

Sau khi lớp vữa đạt điều kiện thi công, có thể tiến hành bả, sơn hoặc ốp lát theo thiết kế. Không nên sơn phủ khi bề mặt còn ẩm hoặc lớp vữa chưa ổn định.

5. Kiểm tra độ bám dính và nghiệm thu

Kiểm soát độ bám dính là bước quan trọng để hạn chế tình trạng bong tróc sau sửa chữa.

Có thể kiểm tra bằng cách quan sát bề mặt, gõ kiểm tra những khu vực có nguy cơ rỗng bộp và thực hiện thử nghiệm độ bám dính khi cần thiết. Đồng thời, cần kiểm tra các dấu hiệu nứt trở lại, thấm nước, phồng rộp và sai lệch độ phẳng.

Việc nghiệm thu phải căn cứ vào yêu cầu thiết kế, chỉ dẫn kỹ thuật và tiêu chuẩn áp dụng. Hồ sơ nên lưu lại hình ảnh trước, trong và sau sửa chữa để phục vụ công tác bảo trì.

6. Sửa chữa đúng nguyên nhân để duy trì độ bền

Một bức tường đẹp không chỉ nằm ở lớp sơn mới mà còn phụ thuộc vào chất lượng xây dựng, độ ổn định của nền tường và khả năng liên kết giữa các lớp vật liệu.

Nếu chỉ trám vết nứt rồi sơn phủ mà không xử lý nguyên nhân, hư hỏng có thể nhanh chóng tái diễn, gây lãng phí chi phí và ảnh hưởng đến tuổi thọ công trình.

Nguyên tắc cốt lõi: Sửa chữa tường phải bắt đầu từ việc nhận diện đúng nguyên nhân, xử lý triệt để phần hư hỏng, bảo đảm liên kết vật liệu và kiểm soát chất lượng hoàn thiện. Một bức tường bền đẹp là kết quả của kỹ thuật đúng, vật liệu phù hợp và quy trình thi công có trách nhiệm.