SÁCH TRẮNG: 30 CHUYÊN ĐỀ CẢI TẠO VÀ SỬA CHỮA NHÀ Ở

PHẦN V. CÔNG NĂNG, AN TOÀN VÀ CHẤT LƯỢNG SỐNG

CHUYÊN ĐỀ 23. AN TOÀN LAO ĐỘNG, GIÀN GIÁO VÀ THI CÔNG TRÊN CAO

1. Vai trò của an toàn lao động trong cải tạo nhà ở

Thi công cải tạo và sửa chữa nhà ở thường có nhiều công việc tiềm ẩn nguy cơ tai nạn như tháo dỡ kết cấu, lắp đặt giàn giáo, sửa chữa mái, sơn tường ngoài, lắp cửa, thi công điện nước và làm việc tại những vị trí cao.

Khác với xây dựng mới, công trình cải tạo thường có không gian chật hẹp, kết cấu cũ, hệ thống điện nước đang sử dụng và nhiều yếu tố bất ngờ chưa được phát hiện. Vì vậy, công tác an toàn lao động phải được xem là một phần bắt buộc trong kế hoạch tổ chức thi công.

Mục tiêu không chỉ là bảo vệ người lao động mà còn bảo vệ chủ nhà, người dân xung quanh, tài sản và các công trình liền kề.

2. Nhận diện các nguy cơ mất an toàn

Trước khi thi công, cần tổ chức đánh giá rủi ro tại từng khu vực và từng công đoạn.

Nguy cơ ngã cao: Thường xảy ra khi làm việc trên mái, ban công, giàn giáo, thang hoặc mép sàn không có lan can bảo vệ. Đây là một trong những nguyên nhân có thể gây thương tích nghiêm trọng hoặc tử vong.

Nguy cơ điện giật: Có thể xuất phát từ dây điện hở, thiết bị rò điện, nguồn điện chưa được cô lập hoặc sử dụng dụng cụ điện trong môi trường ẩm ướt.

Nguy cơ vật liệu rơi: Gạch, dụng cụ, thiết bị và vật liệu xây dựng có thể rơi từ trên cao xuống người lao động hoặc người đi đường.

Nguy cơ sập đổ: Giàn giáo lắp đặt không đúng kỹ thuật, kết cấu cũ suy yếu, tháo dỡ sai trình tự hoặc tập kết vật liệu quá tải có thể gây sập đổ nghiêm trọng.

Ngoài ra, cần chú ý các nguy cơ bụi, tiếng ồn, hóa chất, cháy nổ và không gian làm việc hạn chế.

3. Kiểm tra và sử dụng giàn giáo an toàn

Giàn giáo là thiết bị quan trọng trong các công việc thi công trên cao. Một hệ thống giàn giáo an toàn phải có khả năng chịu tải phù hợp, được lắp dựng đúng thiết kế và có biện pháp chống đổ, chống trượt.

Trước khi sử dụng, cần kiểm tra:

• Chân đế, tấm kê và nền đặt giàn giáo có ổn định hay không.
• Khung giáo, thanh giằng và các liên kết có chắc chắn không.
• Sàn thao tác có đủ độ rộng, được cố định và không bị hư hỏng.
• Lan can bảo vệ, thanh chắn chân và lối lên xuống có đầy đủ.
• Khoảng cách với đường dây điện và các nguồn nguy hiểm.
• Khả năng chịu tải của toàn bộ hệ thống.

Giàn giáo phải được lắp dựng, thay đổi và tháo dỡ theo phương án kỹ thuật bởi người có chuyên môn. Không sử dụng giàn giáo bị biến dạng, thiếu bộ phận liên kết hoặc đặt trên nền đất yếu chưa được xử lý.

Không được tự ý nâng chiều cao giàn giáo bằng cách kê gạch, gỗ hoặc những vật liệu không bảo đảm ổn định.

4. Trang bị bảo hộ và phòng ngừa tai nạn

Người lao động phải được trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân phù hợp với công việc, bao gồm mũ bảo hộ, giày chống trượt, găng tay, kính bảo vệ, khẩu trang và quần áo chuyên dụng.

Đối với công việc trên cao, cần sử dụng hệ thống chống rơi phù hợp, bao gồm dây an toàn toàn thân, dây nối và điểm neo được thiết kế hoặc kiểm tra bảo đảm khả năng chịu lực.

Đặc biệt, dây an toàn phải được liên kết với điểm neo độc lập, phù hợp; không móc tùy tiện vào lan can, ống nước hoặc những cấu kiện chưa được xác định khả năng chịu lực.

Đối với công việc điện, cần cô lập nguồn điện, kiểm tra tình trạng mất điện và có biện pháp ngăn đóng điện trở lại ngoài ý muốn. Thiết bị điện phải được kiểm tra, bảo vệ phù hợp với môi trường sử dụng.

5. Rào chắn và kiểm soát khu vực thi công

Khi sửa chữa mặt tiền, mái nhà hoặc các vị trí trên cao, cần bố trí rào chắn, biển cảnh báo và khu vực hạn chế người không có nhiệm vụ đi vào.

Lưới chắn vật rơi, mái che bảo vệ và hệ thống thu gom phế thải phải được bố trí phù hợp với điều kiện công trình.

Không tập kết gạch, cát, xi măng, thiết bị hoặc vật liệu nặng tại mép sàn, ban công và những vị trí chưa được đánh giá khả năng chịu tải.

Đối với nhà đang có người sinh sống, cần tổ chức phân khu thi công, bố trí lối đi an toàn và có biện pháp bảo vệ trẻ em, người cao tuổi.

6. Phương án ứng cứu và xử lý sự cố

Một công trình an toàn không chỉ có biện pháp phòng ngừa mà còn phải chuẩn bị phương án ứng cứu khi tai nạn xảy ra.

Trước khi thi công, cần xác định người phụ trách an toàn, số điện thoại liên hệ khẩn cấp, vị trí bộ sơ cứu và lối tiếp cận dành cho lực lượng cứu hộ.

Đối với nguy cơ ngã cao, cần có phương án cứu nạn người bị treo trên dây an toàn, tránh để nạn nhân bị treo kéo dài. Người cứu hộ phải được huấn luyện và có thiết bị phù hợp.

Khi xảy ra điện giật, phải ưu tiên cô lập nguồn điện trước khi tiếp cận nạn nhân. Nếu có người bị thương nặng, cần gọi cấp cứu và tổ chức sơ cứu đúng chuyên môn.

Mọi sự cố và tình huống suýt xảy ra tai nạn cần được ghi nhận, phân tích nguyên nhân và điều chỉnh biện pháp phòng ngừa.

7. Xây dựng văn hóa an toàn trong thi công

An toàn lao động không phải là trách nhiệm riêng của người công nhân hay cán bộ giám sát mà là trách nhiệm chung của chủ đầu tư, nhà thầu, đơn vị thiết kế và tất cả những người tham gia công trình.

Mỗi công việc phải được chuẩn bị kỹ, có người chịu trách nhiệm, có thiết bị phù hợp và được kiểm tra trước khi thực hiện. Không vì áp lực tiến độ hoặc tiết kiệm chi phí mà bỏ qua các yêu cầu bảo hộ.

Nguyên tắc cốt lõi: Không có tiến độ nào quan trọng hơn tính mạng con người. Giàn giáo phải vững chắc, thiết bị bảo hộ phải đầy đủ, khu vực thi công phải được kiểm soát và mọi công việc trên cao phải có phương án an toàn, ứng cứu rõ ràng. Một công trình cải tạo thành công phải là công trình hoàn thành đúng chất lượng mà không đánh đổi bằng bất kỳ tai nạn lao động nào.