SÁCH TRẮNG: 30 CHUYÊN ĐỀ CẢI TẠO VÀ SỬA CHỮA NHÀ Ở

Tác giả: Henry Lê – Lê Đình Hải

PHẦN VI. QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG, NGHIỆM THU VÀ BÀN GIAO

CHUYÊN ĐỀ 26. KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG VẬT LIỆU VÀ KỸ THUẬT THI CÔNG

1. Chất lượng công trình bắt đầu từ chất lượng vật liệu

Trong hoạt động cải tạo và sửa chữa nhà ở, chất lượng công trình không chỉ phụ thuộc vào trình độ của đội ngũ thi công mà còn được quyết định bởi chất lượng vật liệu, quy trình sử dụng và khả năng kiểm soát từng công đoạn. Một công trình có thiết kế tốt nhưng sử dụng vật liệu không đạt tiêu chuẩn hoặc thi công sai kỹ thuật vẫn có thể phát sinh nứt, thấm, bong tróc, xuống cấp và mất an toàn trong quá trình sử dụng.

Vì vậy, kiểm soát chất lượng phải được thực hiện ngay từ khâu lựa chọn, mua sắm, tiếp nhận vật liệu cho đến khi hoàn thành từng hạng mục. Đây không phải là công việc riêng của người giám sát mà là trách nhiệm phối hợp giữa chủ đầu tư, nhà thầu, đơn vị tư vấn và các tổ đội thi công.

2. Kiểm tra nguồn gốc và chứng từ vật liệu

Trước khi đưa vật liệu vào công trình, cần kiểm tra rõ nhà sản xuất, đơn vị cung cấp, nguồn gốc xuất xứ và các chứng từ liên quan. Đối với những vật liệu có yêu cầu kỹ thuật đặc biệt như thép xây dựng, xi măng, bê tông, dây điện, thiết bị chống cháy, vật liệu chống thấm và thiết bị cấp thoát nước, cần đối chiếu thông số kỹ thuật với hồ sơ thiết kế, yêu cầu hợp đồng và quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng.

Các tài liệu cần xem xét có thể bao gồm hóa đơn, phiếu giao hàng, chứng nhận chất lượng, kết quả thí nghiệm, tài liệu công bố hợp quy khi thuộc diện áp dụng và hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất.

Không nên đánh giá chất lượng vật liệu chỉ bằng màu sắc, hình thức hoặc giá thành. Vật liệu có giá rẻ nhưng không rõ nguồn gốc có thể dẫn đến chi phí sửa chữa lớn hơn nhiều lần so với khoản tiết kiệm ban đầu.

3. Kiểm soát điều kiện bảo quản và sử dụng

Vật liệu dù đạt chất lượng khi xuất xưởng vẫn có thể bị suy giảm đặc tính nếu bảo quản không đúng cách.

Xi măng cần được đặt ở nơi khô ráo, tránh tiếp xúc trực tiếp với nền ẩm và nước mưa. Thép cần được kê cao, sắp xếp gọn gàng, hạn chế bùn đất và ăn mòn. Sơn, hóa chất chống thấm và keo xây dựng phải được bảo quản theo nhiệt độ, thời hạn sử dụng và hướng dẫn của nhà sản xuất.

Gạch, đá ốp lát cần được phân loại, tránh va đập và kiểm tra màu sắc, kích thước giữa các lô hàng. Dây điện, ống nước và phụ kiện kỹ thuật cần được bảo vệ khỏi ánh nắng, biến dạng hoặc tác động cơ học không phù hợp.

Khi tiếp nhận vật liệu, phải kiểm tra số lượng, chủng loại, tình trạng thực tế và lập biên bản nếu phát hiện hàng hóa hư hỏng, sai quy cách hoặc không đúng hợp đồng.

4. Kiểm soát kỹ thuật trong từng công đoạn thi công

Chất lượng thi công cần được kiểm soát theo nguyên tắc: công đoạn trước phải đạt yêu cầu mới được chuyển sang công đoạn tiếp theo.

Đối với phần kết cấu, cần kiểm tra kích thước, cao độ, vị trí cốt thép, lớp bê tông bảo vệ, cốp pha và các điều kiện trước khi đổ bê tông. Đối với xây trát, cần kiểm tra độ thẳng, độ phẳng, liên kết và chất lượng vữa. Đối với chống thấm, phải kiểm tra bề mặt nền, quy trình xử lý cổ ống, góc chân tường, số lớp vật liệu và thử nước theo yêu cầu kỹ thuật.

Các hệ thống điện, nước, điều hòa và thông gió cần được kiểm tra, thử nghiệm trước khi che kín hoặc hoàn thiện bề mặt. Những hạng mục khuất như đường ống âm tường, dây điện âm sàn, cốt thép và lớp chống thấm cần được nghiệm thu, chụp ảnh và lưu hồ sơ trước khi chuyển bước.

5. Xử lý vật liệu và công việc không đạt yêu cầu

Khi phát hiện vật liệu không phù hợp hoặc công việc thi công sai kỹ thuật, cần lập biên bản, xác định nguyên nhân, phạm vi ảnh hưởng và trách nhiệm liên quan.

Tùy mức độ, có thể yêu cầu thay thế vật liệu, tháo dỡ phần thi công không đạt, sửa chữa, gia cố hoặc thực hiện thí nghiệm bổ sung để đánh giá an toàn. Không được tự ý che lấp khuyết điểm bằng lớp hoàn thiện mới khi chưa xác định và xử lý triệt để nguyên nhân.

Mọi biện pháp khắc phục phải có người chịu trách nhiệm, thời hạn thực hiện và kết quả kiểm tra lại. Những sai sót liên quan đến kết cấu chịu lực, an toàn điện, phòng cháy chữa cháy hoặc nguy cơ ảnh hưởng đến công trình lân cận cần được đánh giá bởi người có chuyên môn phù hợp.

6. Xây dựng hệ thống hồ sơ quản lý chất lượng

Một công trình cải tạo chuyên nghiệp cần có hồ sơ theo dõi chất lượng xuyên suốt quá trình thực hiện. Hồ sơ bao gồm danh mục vật liệu được phê duyệt, chứng từ xuất xứ, kết quả thí nghiệm, biên bản nghiệm thu từng công đoạn, hình ảnh thi công, nhật ký công trình và hồ sơ xử lý các sai sót.

Việc lưu trữ đầy đủ giúp chủ nhà kiểm soát chi phí, đánh giá trách nhiệm nhà thầu và có căn cứ phục vụ bảo hành, bảo trì sau này.

7. Kết luận: Không đánh đổi chất lượng bằng tiến độ và giá thành

Kiểm soát chất lượng vật liệu và kỹ thuật thi công là nền tảng bảo đảm tuổi thọ, an toàn và giá trị sử dụng của ngôi nhà. Một công trình tốt không phải là công trình sử dụng vật liệu đắt nhất, mà là công trình lựa chọn đúng vật liệu, thi công đúng kỹ thuật và được kiểm tra minh bạch ở từng giai đoạn.

Triết lý quản trị của Henry Lê – Lê Đình Hải:

“Chất lượng không được tạo ra ở thời điểm nghiệm thu cuối cùng. Chất lượng phải được hình thành từ mỗi vật liệu được lựa chọn, mỗi thao tác được thực hiện và mỗi công đoạn được kiểm soát. Làm đúng ngay từ đầu chính là cách tiết kiệm chi phí thông minh nhất và bảo vệ giá trị bền vững của ngôi nhà.”